[学习笔记] - 向量·矩阵的微分

涉及矩阵和向量的求导可以分为五大类别

  • 标量对矩阵
  • 标量对向量
  • 向量对标量
  • 向量对向量
  • 矩阵对标量

布局

矩阵求导有两种布局

  • 分子布局

∂y∂x=[∂y1∂x∂y2∂x⋮∂yn∂x]\frac{\partial \mathbf{y}}{\partial x} = \begin{bmatrix} \frac{\partial y_1}{\partial x} \\ \frac{\partial y_2}{\partial x} \\ \vdots \\ \frac{\partial y_n}{\partial x} \end{bmatrix}

  • 分母布局

∂y∂x=[∂y1∂x∂y2∂x⋯∂yn∂x]\frac{\partial \mathbf{y}}{\partial x} = \begin{bmatrix} \frac{\partial y_1}{\partial x} & \frac{\partial y_2}{\partial x} & \cdots & \frac{\partial y_n}{\partial x} \end{bmatrix}

可以随时在两种布局间进行转换

标量/向量

  • f∈Rf \in \mathbb{R}
  • x∈Rn\mathbf{x} \in \mathbb{R}^n

∂f∂x=(∂f∂x1∂f∂x2⋯∂f∂xn)T∈Rn\frac{\partial f}{\partial \mathbf{x}} = \begin{pmatrix} \frac{\partial f}{\partial x_1} & \frac{\partial f}{\partial x_2} &\cdots &\frac{\partial f}{\partial x_n} \end{pmatrix}^T \in \mathbb{R}^n

∂2f∂x∂xT=(∂2f∂x1∂x1∂f∂x1∂x2⋯∂f∂x1∂xn∂2f∂x2∂x1∂f∂x2∂x2⋯∂f∂x2∂xn⋮⋮⋱⋮∂2f∂xn∂x1∂f∂xn∂x2⋯∂f∂xn∂xn)T∈Rn\frac{\partial^2 f}{\partial \mathbf{x}\partial \mathbf{x}^T} = \begin{pmatrix} \frac{\partial^2 f}{\partial x_1 \partial x_1} & \frac{\partial f}{\partial x_1\partial x_2} &\cdots &\frac{\partial f}{\partial x_1\partial x_n} \\ \frac{\partial^2 f}{\partial x_2 \partial x_1} & \frac{\partial f}{\partial x_2\partial x_2} &\cdots &\frac{\partial f}{\partial x_2\partial x_n} \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ \frac{\partial^2 f}{\partial x_n \partial x_1} & \frac{\partial f}{\partial x_n\partial x_2} &\cdots &\frac{\partial f}{\partial x_n\partial x_n} \end{pmatrix}^T \in \mathbb{R}^n

对向量的导数是函数关于向量元素的偏导数。因此,得到的导数结果是一向量,与向量的维度一致。

标量/向量的公式

原式 结果
∂a∂x\frac{\partial a}{\partial \mathbf{x}} 0\mathbf{0}
∂au(x)∂x\frac{\partial au(\mathbf{x})}{\partial \mathbf{x}} a∂u(x)∂xa\frac{\partial u(\mathbf{x})}{\partial \mathbf{x}}
∂(u+v)∂x\frac{\partial(u + v)}{\partial \mathbf{x}} ∂u∂x+∂v∂x\frac{\partial u}{\partial \mathbf{x}} + \frac{\partial v}{\partial \mathbf{x}}
∂uv∂x\frac{\partial uv}{\partial \mathbf{x}} v∂u∂x+u∂v∂xv\frac{\partial u}{\partial \mathbf{x}} + u\frac{\partial v}{\partial \mathbf{x}}
∂g(u(x))∂x\frac{\partial g(u(\mathbf{x}))}{\partial \mathbf{x}} ∂g(u)∂u∂u∂x\frac{\partial g(u)}{\partial u}\frac{\partial u}{\partial \mathbf{x}}

原式 结果
∂aTx∂x\frac{\partial \mathbf{a}^T\mathbf{x}}{\partial \mathbf{x}} a\mathbf{a}
∂xTa∂x\frac{\partial \mathbf{x}^T\mathbf{a}}{\partial \mathbf{x}} a\mathbf{a}
∂xTx∂x\frac{\partial \mathbf{x}^T\mathbf{x}}{\partial \mathbf{x}} 2x2\mathbf{x}
∂xTAx∂x\frac{\partial \mathbf{x}^TA\mathbf{x}}{\partial \mathbf{x}} (A+AT)x(A + A^T)\mathbf{x}
∂(x−a)T(x−a)∂x\frac{\partial (\mathbf{x} - \mathbf{a})^T(\mathbf{x} - \mathbf{a})}{\partial \mathbf{x}} 2(x−a)2(\mathbf{x} - \mathbf{a})
∂(Ax−a)T(Ax−a)∂x\frac{\partial (A\mathbf{x} - \mathbf{a})^T(A\mathbf{x} - \mathbf{a})}{\partial \mathbf{x}} 2AT(Ax−a)2A^T(A\mathbf{x} - \mathbf{a})
∂(Ax−a)TC(Ax−a)∂x\frac{\partial (A\mathbf{x} - \mathbf{a})^TC(A\mathbf{x} - \mathbf{a})}{\partial \mathbf{x}} 2AT(C+CT)(Ax−a)2A^T(C + C^T)(A\mathbf{x} - \mathbf{a})

标量/矩阵

  • f∈Rf \in \mathbb{R}
  • A∈Rn×mA \in \mathbb{R}^{n \times m}

∂f∂A=(∂f∂A11∂f∂A12⋯∂f∂A1m∂f∂A21∂f∂A22⋯∂f∂A2m⋮⋮⋱⋮∂f∂An1∂f∂An2⋯∂f∂Anm)\frac{\partial f}{\partial A} = \begin{pmatrix} \frac{\partial f}{\partial A_{11}} & \frac{\partial f}{\partial A_{12}} & \cdots & \frac{\partial f}{\partial A_{1m}} \\ \frac{\partial f}{\partial A_{21}} & \frac{\partial f}{\partial A_{22}} & \cdots & \frac{\partial f}{\partial A_{2m}} \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ \frac{\partial f}{\partial A_{n1}} & \frac{\partial f}{\partial A_{n2}} & \cdots & \frac{\partial f}{\partial A_{nm}} \end{pmatrix}

标量/矩阵的公式

原式 结果
∂tr(A)∂A\frac{\partial tr(A)}{\partial A} I\mathbf{I}
∂tr(AB)∂A\frac{\partial tr(AB)}{\partial A} BTB^T
∂tr(BA)∂A\frac{\partial tr(BA)}{\partial A} BTB^T
∂tr(ABAT)∂A\frac{\partial tr(ABA^T)}{\partial A} A(B+BT)A(B+B^T)
∂tr(f(U=g(A)))∂A\frac{\partial tr(f(U = g(A)))}{\partial A} ∂tr(f(U))∂Utr(g(A))∂A\frac{\partial tr(f(U))}{\partial U} \frac{tr(g(A))}{\partial A}
∂f(A)∂AT\frac{\partial f(A)}{\partial A^T} (∂f(A)∂A)T(\frac{\partial f(A)}{\partial A})^T
∂∣A∣∂A\frac{\partial \vert A\vert}{\partial A} ∣A∣(A−1)T\vert A\vert(A^{-1})^T
∂ln⁡∣A∣∂A\frac{\partial \ln\vert A\vert}{\partial A} (A−1)T(A^{-1})^T
∂∥AX−B∥F2∂X\frac{\partial \parallel AX - B\parallel^2_F}{\partial X} 2AT(AX−B)2A^T(AX - B)
∂∥XA−B∥F2∂X\frac{\partial \parallel XA - B\parallel^2_F}{\partial X} 2(XA−B)AT2(XA - B)A^T

向量/标量

  • y∈Rn\mathbf{y} \in \mathbb{R}^n
  • x∈Rx \in \mathbb{R}

∂y∂x=(∂y1∂x∂y2∂x⋯∂yn∂x)T∈Rn\frac{\partial \mathbf{y}}{\partial x} = \begin{pmatrix} \frac{\partial y_1}{\partial x} & \frac{\partial y_2}{\partial x} &\cdots &\frac{\partial y_n}{\partial x} \end{pmatrix}^T \in \mathbb{R}^n

向量/标量的公式

原式 结果
∂a∂x\frac{\partial \mathbf{a}}{\partial x} 0\mathbf{0}
∂au(x)∂x\frac{\partial a\mathbf{u}(x)}{\partial x} a∂u∂xa\frac{\partial \mathbf{u}}{\partial x}
∂Au∂x\frac{\partial A\mathbf{u}}{\partial x} A∂u∂xA\frac{\partial \mathbf{u}}{\partial x}
∂uT∂x\frac{\partial \mathbf{u}^T}{\partial x} (∂uT∂x)T(\frac{\partial \mathbf{u}^T}{\partial x})^T
∂(u+v)∂x\frac{\partial (\mathbf{u} + \mathbf{v})}{\partial x} ∂u∂x+∂v∂x\frac{\partial \mathbf{u}}{\partial x} + \frac{\partial \mathbf{v}}{\partial x}
∂g(u)∂x\frac{\partial \mathbf{g}(\mathbf{u})}{\partial x} ∂g(u)∂x∂u∂x\frac{\partial \mathbf{g}(\mathbf{u})}{\partial x} \frac{\partial \mathbf{u}}{\partial x}

向量/向量

  • y∈Rm\mathbf{y} \in \mathbb{R}^m
  • x∈Rn\mathbf{x} \in \mathbb{R}^n

∂y∂x=(∂y1∂x1∂y2∂x1⋯∂ym∂x1∂y1∂x2∂y2∂x2⋯∂ym∂x2⋮⋮⋱⋮∂y1∂xn∂y2∂xn⋯∂ym∂xn)∈Rn×m\frac{\partial \mathbf{y}}{\partial \mathbf{x}} = \begin{pmatrix} \frac{\partial y_1}{\partial x_1} & \frac{\partial y_2}{\partial x_1} & \cdots & \frac{\partial y_m}{\partial x_1} \\ \frac{\partial y_1}{\partial x_2} & \frac{\partial y_2}{\partial x_2} & \cdots & \frac{\partial y_m}{\partial x_2} \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ \frac{\partial y_1}{\partial x_n} & \frac{\partial y_2}{\partial x_n} & \cdots & \frac{\partial y_m}{\partial x_n} \end{pmatrix} \in \mathbb{R}^{n \times m}

向量/向量的公式

原式 结果
∂a∂x\frac{\partial \mathbf{a}}{\partial \mathbf{x}} 0\mathbf{0}
∂x∂x\frac{\partial \mathbf{x}}{\partial \mathbf{x}} I\mathbf{I}
∂Ax∂x\frac{\partial A\mathbf{x}}{\partial \mathbf{x}} ATA^T
∂f(u=g(u))∂x\frac{\partial f(\mathbf{u} = g(\mathbf{u}))}{\partial \mathbf{x}} ∂g(x)∂x∂f(u)∂u\frac{\partial g(\mathbf{x})}{\partial \mathbf{x}} \frac{\partial f(\mathbf{u})}{\partial \mathbf{u}}
∂x∔y∂x\frac{\partial \mathbf{x} \dotplus \mathbf{y}}{\partial \mathbf{x}} diag(y1,y2,⋯ ,yn)diag(y_1, y_2, \cdots, y_n)
∂(f(x1),f(x2),⋯ ,f(xn))∂x\frac{\partial (f(x_1), f(x_2), \cdots, f(x_n))}{\partial \mathbf{x}} (f′(x1)0⋯00f′(x2)⋯0⋮⋮⋱⋮000f′(xn))\begin{pmatrix}f'(x_1) & 0 & \cdots & 0\\0 & f'(x_2) & \cdots & 0\\\vdots & \vdots & \ddots & \vdots\\0 & 0 & 0 & f'(x_n)\end{pmatrix}

矩阵/标量

  • A∈Rm×nA \in \mathbb{R}^{m\times n}
  • x∈Rx \in \mathbb{R}

∂A∂x=(∂A11∂x∂A21∂x⋯∂Am1∂x∂A12∂x∂A22∂x⋯∂Am1∂x⋮⋮⋱⋮∂A1n∂x∂A2n∂x⋯∂Amn∂x)∈Rn×m\frac{\partial A}{\partial x} = \begin{pmatrix} \frac{\partial A_{11}}{\partial x} & \frac{\partial A_{21}}{\partial x} & \cdots & \frac{\partial A_{m1}}{\partial x} \\ \frac{\partial A_{12}}{\partial x} & \frac{\partial A_{22}}{\partial x} & \cdots & \frac{\partial A_{m1}}{\partial x} \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ \frac{\partial A_{1n}}{\partial x} & \frac{\partial A_{2n}}{\partial x} & \cdots & \frac{\partial A_{mn}}{\partial x} \end{pmatrix} \in \mathbb{R}^{n \times m}

多维随机变量

nn个随机变量X1,X2,⋯ ,XnX_1, X_2, \cdots, X_n组成下面的nn元列向量

X=(X1X2⋮Xn)=(X1X2⋯Xn)\mathbf{X} = \begin{pmatrix} X_1 \\ X_2 \\ \vdots \\ X_n \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} X_1 & X_2 & \cdots & X_n \end{pmatrix}

多维随机变量的期待值

E[X]=u=(u1u2⋮un)=(E[X1]E[X2]⋮E[Xn])=(E[X1]E[X2]⋯E[Xn])E[\mathbf{X}] = \mathbf{u} = \begin{pmatrix} u_1 \\ u_2 \\ \vdots \\ u_n \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} E[X_1] \\ E[X_2] \\ \vdots \\ E[X_n] \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} E[X_1]&E[X_2]&\cdots&E[X_n] \end{pmatrix}

  • E[aX+bY]=aE[X]+bE[Y]E[a\mathbf{X} + b\mathbf{Y}] = aE[\mathbf{X}] + bE[\mathbf{Y}]
  • E[AX+b]=AE[X]+bE[A\mathbf{X} + \mathbf{b}] = AE[\mathbf{X}] + \mathbf{b}

多维随机变量的方差

Var(aTX)=aTVar[X]aVar(\mathbf{a}^T\mathbf{X}) = \mathbf{a}^T Var[\mathbf{X}]\mathbf{a}

协方差矩阵

给定nn元的多维随机变量X\mathbf{X}和mm元的多维随机变量Y\mathbf{Y},则它们的协方差矩阵为

Cov(X,Y)=Σ=[Cov(x1,y1)Cov(x1,y2)⋯Cov(x1,ym)Cov(x2,y1)Cov(x2,y2)⋯Cov(x2,ym)⋮⋮⋱⋮Cov(xn,y1)Cov(xn,y2)⋯Cov(xn,ym)]=E(XYT)−E(X)E(Y)T\begin{aligned} Cov(\mathbf{X}, \mathbf{Y}) = \Sigma &= \begin{bmatrix} Cov(x_1,y_1) & Cov(x_1,y_2) & \cdots & Cov(x_1,y_m) \\ Cov(x_2,y_1) & Cov(x_2,y_2) & \cdots & Cov(x_2,y_m) \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ Cov(x_n,y_1) & Cov(x_n,y_2) & \cdots & Cov(x_n,y_m) \end{bmatrix} \\ &= E(\mathbf{X}\mathbf{Y}^T) - E(\mathbf{X})E(\mathbf{Y})^T \end{aligned}

其中Cov(X,X)Cov(\mathbf{X}, \mathbf{X})为X\mathbf{X}自身的协方差矩阵可以写作

Cov(X,X)=E((X−u)(X−u)T)=E(XXT)−uuTCov(\mathbf{X}, \mathbf{X}) = E((\mathbf{X} - \mathbf{u})(\mathbf{X} - \mathbf{u})^T) = E(\mathbf{X}\mathbf{X}^T) - \mathbf{u}\mathbf{u}^T

  • Cov(AX,BY)=A Cov(X,Y) BTCov(A\mathbf{X}, B\mathbf{Y}) = A\ Cov(\mathbf{X}, \mathbf{Y})\ B^T
  • Cov(AX,AX)=A Cov(X,X)ATCov(A\mathbf{X}, A\mathbf{X}) = A\ Cov(\mathbf{X}, \mathbf{X})A^T
  • E(XTAX)=trAΣ+θTAθE(\mathbf{X}^TA\mathbf{X}) = \text{tr}A\Sigma + \theta^TA\theta

Gauss-Markov的定理

我们考虑下列线性回归模型

y=xβ+εy = x\beta + \varepsilon

我们假定

  • E(ε ∣ X)=0E(\varepsilon\ |\ X) = 0
    • 表示相互独立
  • var(ε ∣ X)=E(εε′ ∣ X)=σε2INvar(\varepsilon\ |\ X) = E(\varepsilon\varepsilon'\ |\ X) = \sigma^2_\varepsilon \mathbf{I}_N
    • 表示异方差性

则以下成立

β^=(X′X)−1X′y\hat{\beta} = (X'X)^{-1}X'y

Gauss-Markov的定理证明

在一个模型里,一个最好的估计量是拥有最小的方差的。因为我们拥有的数据是yy,所以我们需要的估计量是yy的线性方程,即

β~=m+My\tilde{\beta} = m + My

  • β,m\beta, m:k×1k \times 1
  • MM:k×nk \times n
  • yy:n×1n \times 1

同时,因为我们需要的是无偏估计,所以我们需要

E(β~)=βE(\tilde{\beta}) = \beta

由β~=m+My\tilde{\beta} = m + My,我们可以得到

E(β~)=E(m+My)=E(m)+E(My)=E(m)+ME(y∣X)=m+ME(Xβ+ε∣X)=m+MXβ+ME(ε∣X)=m+MXβ\begin{aligned} E(\tilde{\beta}) &= E(m + My) \\ &= E(m) + E(My) \\ &= E(m) + ME(y|X) \\ &= m + ME(X\beta + \varepsilon|X) \\ &= m + MX\beta + ME(\varepsilon|X) \\ &= m + MX\beta \end{aligned}

因此我们可以得到

{m=0MX=Ik\begin{cases} m &= 0 \\ MX &= \mathbf{I}_k \end{cases}

我们注意到最小二乘推定量β^=(XTX)−1XTy\hat{\beta} = (X^TX)^{-1}X^Ty,则

M=(XTX)−1XTM = (X^TX)^{-1}X^T

且

MX=(XTX)−1XTX=IkMX = (X^TX)^{-1}X^TX = \mathbf{I}_k

于是我们知道我们需要寻找以下形式的线性不偏估计量

β~=My,MX=Ik\tilde{\beta} = My, \quad MX = \mathbf{I}_k

为了不失去一般性,我们重新定义MM为以下形式

M=(X′X)−1X′+CMX=Ik⇒((X′X)−1X′+C)X=Ik⇒Ik+CX=Ik⇒CX=0\begin{aligned} M &= (X'X)^{-1}X' + C \\ \\ MX &= \mathbf{I}_k \\ &\Rightarrow ((X'X)^{-1}X' + C)X = \mathbf{I}_k \\ &\Rightarrow \mathbf{I}_k + CX = \mathbf{I}_k \\ &\Rightarrow CX = 0 \end{aligned}

于是

β~=My=M(Xβ+ε)=β+Mεβ~−β=MεE(β~−β∣X)=0\begin{aligned} \tilde{\beta} &= My \\ &= M(X\beta + \varepsilon) \\ &= \beta + M\varepsilon \\ \\ \tilde{\beta} - \beta = M\varepsilon \\ E(\tilde{\beta} - \beta|X) &= 0 \end{aligned}

于是不偏估计量的协方差矩阵为

E((β~−β)(β~−β)′∣X)=E(Mε(Mε)′∣X)=E(Mεε′M′∣X)=M(Eεε′∣X)M′=Mσε2InM′=σε2MM′\begin{aligned} E((\tilde{\beta} - \beta)(\tilde{\beta} - \beta)'|X) &= E(M\varepsilon(M\varepsilon)'|X) \\ &= E(M\varepsilon\varepsilon'M'|X) \\ &= M(E\varepsilon\varepsilon'|X)M' \\ &= M\sigma^2_\varepsilon\mathbf{I}_n M' \\ &= \sigma^2_\varepsilon MM' \end{aligned}

其中

MM′=((X′X)−1X′+C)((X′X)−1X′+C)′=(X′X)−1X′X(X′X)−1+(X′X)−1X′C′+CX(X′X)−1+CC′\begin{aligned} MM' &= ((X'X)^{-1}X' + C)((X'X)^{-1}X' + C)' \\ &= (X'X)^{-1}X'X(X'X)^{-1} + (X'X)^{-1}X'C' + CX(X'X)^{-1} + CC' \end{aligned}

因为CX=0CX = 0,同理C′X′=0C'X' = 0,则

MM"=(X′X)−1+CC′MM" = (X'X)^{-1} + CC'

当CC′=0CC' = 0时,我们得到最好的估计量,可以表现为

var(xTβ~)≥var(xTβ^)var(\mathbf{x}^T\tilde{\beta}) \geq var(\mathbf{x}^T\hat{\beta})